Log in


Ετήσιο συνέδριο 2018 της Γερμανικής Εταιρείας Συστημικής Οικογενειακής Θεραπείας (DGSF)

Ετήσιο συνέδριο 2018 της Γερμανικής Εταιρείας Συστημικής Οικογενειακής Θεραπείας (DGSF) (μια γλαφυρή περιγραφή της συναδέλφου Gabi B.-B.)

Το 18ο ετήσιο επιστημονικό συνέδριο της DGSF είχε ως μότο: Εγώ, Εσύ και οι άλλοι … Αυτοοργάνωση - Αυτοκαθοδήγηση και το Ζήτημα του Νοήματος. Το συνέδριο διοργανώθηκε από 20 έως 22 Σεπτεμβρίου 2018 στο πανεπιστήμιο του Oldenburg από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης (C3L) με επιστημονικό διευθυντή τον Priv.-Doz. Dr. Joseph Rieforth και συμμετείχαν περίπου 500 σύνεδροι.

 

Ας ξεκινήσω με το συμπέρασμά μου: Το Oldenburg είναι μια ενδιαφέρουσα μικρή πόλη με δραστηριότητες και διαδηλώσεις υπέρ των σωστικών πλοίων στη Μεσόγειο. Χάρη στον χάρτη που μας δόθηκε μπορούσαμε εύκολα να βρίσκουμε άκρη μέσα στην πανεπιστημιούπολη και να είμαστε στην ώρα μας σε όλους τους χώρους του συνεδρίου. Ιδιαίτερα φιλικοί και πρόθυμοι να βοηθήσουν νέοι άνθρωποι είχαν απάντηση για όλες τις ερωτήσεις. Από τις εισηγήσεις και τα εργαστήρια πήρα πολλά ερεθίσματα για βαθύτερες σκέψεις και παραπέρα επεξεργασία στο σπίτι!

Το συνέδριο ξεκίνησε για μένα κατά κάποιον τρόπο στο πρωινό: Δυο ηλικιωμένοι κύριοι, σύνεδροι όπως κατάλαβα, καθόταν σε ένα διπλανό τραπέζι και μιλούσαν για τις επιτυχίες των παιδιών τους, πράγμα που καταρχήν είναι ωραίο. Ωστόσο μου προκάλεσε μια μάλλον περίεργη διάθεση όχι αυτά που έλεγαν, αλλά το πώς τα έλεγαν. Με ένα στυλ αυτονόητου, το οποίο δεν άφηνε περιθώριο για τίποτε άλλο μιλούσαν για επιτυχή ολοκλήρωση σπουδών, για επαγγελματικές καριέρες και για οικογενειακή ευτυχία σαν να ήταν αυτονόητο ότι η αποτυχία, η ατυχία, η αρρώστια δεν ήταν ποτέ μέρος της ζωής τους. Αυτό που βρήκα αδιανόητο ήταν η αίσθηση ότι όλα αυτά ήταν "δικό τους έργο" και ότι το άξιζαν αυτονόητα οι ίδιοι ή και τα παιδιά τους.

Με τις σκέψεις αυτές να με απασχολούν ακόμα και με το ερώτημα στο μυαλό πώς θα μιλάω άραγε εγώ για τα παιδιά μου πήγα γεμάτη προσδοκίες στην εισήγηση "Χωρίς Εσένα και τους άλλους δεν θα υπήρχε ούτε το 'Εγώ' - Όμως ποιοι είστε εσείς μέσα στον βιόκοσμό μου;" του καθηγητή Dr. Jürgen Kriz. Πιθανώς άκουγα με το ίδιο αυτί διότι μου φάνηκε ότι ήταν το ίδιο θέμα: Η περηφάνια του παππού για τις ικανότητες του εγγονού και το ερωτηματικό μέσα στο μυαλό μου γινόταν όλο και μεγαλύτερο: Πού ήταν αυτός όταν τα παιδιά του περνούσαν όλη αυτήν την εξέλιξη μαζί με όλες τους τις ικανότητες; Τι άλλο μπορώ να πω; Α ναι, ότι η επικοινωνία είναι ενταγμένη στα 4 επίπεδα της διαδικασίας: τις σωματικές, τις ψυχικές, τις διαπροσωπικές και τις πολιτισμικές διαδικασίες. Οι διαδικασίες στα επίπεδα αυτά γίνονται με διαφορετικές ταχύτητες και σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, επίσης εξαρτώνται από το πλαίσιο, δηλαδή από τον περίγυρο. Και τι είναι παρακαλώ ο περίγυρος ή το περιβάλλον ή ο βιόκοσμος;

Ερωτήσεις επί ερωτήσεων τις οποίες μπόρεσα αργότερα να συγκεντρώσω, να ταξινομήσω, να αξιολογήσω για μένα και να επαναδιατυπώσω στους "Χάρτες προσανατολισμού στην Αυτοοργάνωση - Το Wishbone συναντά την Κέρκυρα" με τον Dr. Klaus Schenck. Γρήγορα ξεκαθάρισα ότι η εισήγηση δεν μπορεί να είναι και τόσο μικρή για να έχει στη διάθεσή της μισή ώρα. Η εισήγηση αυτή ήταν γεμάτη περιεχόμενο, εντατική και ερεθιστική, μετέδιδε κέφι για μίμηση στην πράξη, μόνο που ο χρόνος ήταν δυστυχώς πάρα πολύ λίγος.

Και η επόμενη εισήγηση θα μπορούσε εύκολα να έχει τη διάρκεια ενός εργαστηρίου. Ο καθηγητής Dr. Schubert παρουσίασε ένα "Βασικό σχέδιο για μια θετική διαμόρφωση της ζωής". Εδώ συνάντησα ξανά τον βιόκοσμο, αφού στο θέμα αυτό βλέπουμε μπροστά μας διαρκώς τα ατομικά μας αποθέματα και παραμελούμε τα αποθέματα του βιόκοσμου. Αν όμως τα συμπεριλάβουμε συνειδητά στη δράση μας θα μπορέσουμε να αναπτύξουμε κι άλλα αποθέματα. Όλα αυτά πάλι είναι δυνατά μόνο μέσα από τη διάδραση. Έτσι γίνεται ξεκάθαρο ότι υπάρχει μια ειδική για τα κοινωνικά στρώματα ανισότητα. Σ' αυτό προστίθεται, σύμφωνα με τον Stevan Hobfoll, ένα σπιράλ απώλειας αποθεμάτων: Όταν χάνω ένα απόθεμα αυτό προκαλεί στρες, αυτό το βίωμα του στρες και η αντιμετώπισή του καταναλώνει κι άλλα αποθέματα (προοδευτική κατανάλωση των αποθεμάτων). Αυτό το σπιράλ της απώλειας δεν μπορεί κάποιος να το σταματήσει ατομικά, αλλά χρειάζεται υποστήριξη από τον βιόκοσμο για να αναπτύξει (ξανά) εμπιστοσύνη στα δικά του δυνατά σημεία.

Την εμπιστοσύνη αυτήν τη βρήκα στη συνέχεια στο εργαστήρι με την Petra Lahrkamp. "Ακόμα και η ανάπτυξη σχεδίων χρειάζεται σχέδιο". Χάρη στα ξεκάθαρα δομημένα φύλλα εργασίας θα έχουμε στη μονάδα μας μεγαλύτερη επιτυχία στο να μη χάνουμε τον στόχο από τα μάτια μας.

Το απόγευμα αργά και το βράδυ μου ήταν αφιερωμένα στο πάρτι γενεθλίων των "εγκεκριμένων από την DGSF μονάδων" (πριν από 5 χρόνια πήραν οι πρώτες μονάδες την αντίστοιχη σφραγίδα της DGSF). Όλοι βοήθησαν ώστε η μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων να πάρει εορταστικό χρώμα: Τα λουλούδια και τα μπαλόνια, τα τραπεζομάντηλα και τα stands των εγκεκριμένων μονάδων διαμορφωμένα με πολύ αγάπη τράβηξαν τα βλέμματα. Στο σημείο αυτό οφείλω να ευχαριστήσω την ντόπια ομάδα των βοηθών! Η "εγκεκριμένη ομάδα" συντόνισε την παρουσίαση της διαδικασίας στα χρόνια του πέρασαν. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην αξιολόγηση του συστημικού τρόπου δουλειάς στις μονάδες. Αντλήθηκε μια πληθώρα στοιχείων, τα οποία τεκμηριώνουν αφενός τον συστημικό τρόπο δουλειάς και αφετέρου δίνουν στις μονάδες ερεθίσματα π.χ. για να βελτιώσουν τα σχέδιά τους. Η σαμπάνια και η τούρτα μας επιβράβευσαν όλους για τη δουλειά που κάναμε.

Το πρωί της Παρασκευής ξεκίνησε φιλοσοφικά με την Ariadne von Schirach, η οποία έκανε σκέψεις για την "Τέχνη και το Νόημα της Ζωής". Μεταξύ άλλων όρισε ότι λειτουργούμε αφήνοντας άλλους να σκεφτούν αντί να σκεφτόμαστε οι ίδιοι, ότι δεν βρίσκουμε δικές μας απαντήσεις για τη ζωή αλλά υποτασσόμαστε στο πνεύμα της εποχής! Έκανε σαφές ότι η αυταξία γίνεται αγοραία αξία όταν το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι η αυτοβελτίωση. Έτσι μένει στα μισά του δρόμου η τέχνη της ζωής, η δουλειά με τον εσωτερικό μας άνθρωπο, παρότι όλοι είμαστε ικανοί για τη ζωή μας -μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε.

Με αυτήν τη συνείδηση ετοιμάστηκα να πάω στον Frank Baumann-Habersack διότι "Η αυτοοργάνωση χρειάζεται ηγεσία" όπως έλεγε ο τίτλος της εισήγησής του. Ο εισηγητής μιλούσε λίγο πιο γρήγορα για προλάβει να τα πει όλα μέσα στα 40 λεπτά. Είπε ότι η πολυπλοκότητα γίνεται σήμερα περισσότερο ορατή, αλλά ότι ωστόσο δεν έχει αυξηθεί στον βαθμό που νομίζουμε. Διαχώρισε την οργάνωση των διαδικασιών από την οργάνωση των προγραμμάτων και την ενεργητική οργάνωση. Η ενεργητική οργάνωση χρειάζεται ένα νέο οριζόντιο κύρος, δηλαδή η ηγεσία γίνεται ο ειδικός για τη διαμόρφωση των σχέσεων μέσω παρουσίας (H. Omer).

Το μοντέλο του νούφαρου για την κουλτούρα ενός οργανισμού (του E. H. Schein) ξεχωρίζει 3 επίπεδα. Στο υψηλότερο επίπεδο -στο μέρος του νούφαρου που πλέει στην επιφάνεια της λίμνης- βρίσκονται τα τεχνουργήματα: Η ορατή προς τα έξω συμπεριφορά (δελτία Τύπου), οι οργανωτικές δομές (οργανόγραμμα) και διαδικασίες. Στο συνδετικό επίπεδο -στον μίσχο του φυτού- βρίσκονται οι δηλωμένες αξίες και προδιαγραφές ενός οργανισμού (εικόνα-οδηγός, σύστημα στόχων, οδηγίες της ηγεσίας). Στο 3ο και κατώτερο επίπεδο -στο ρίζωμα του νούφαρου- βρίσκονται οι κρυφές βασικές υποθέσεις και πεποιθήσεις, οι οποίες επιδρούν (τουλάχιστον) έμμεσα σε έναν οργανισμό. Οι προκλήσεις είναι προφανείς, λέει ο Baumann-Habersack. Το περιβάλλον ενός οργανισμού έχει εξελιχθεί (κατά κανόνα) παραπέρα, ενώ για τους συνεργάτες εξακολουθούν να ισχύουν οι συμφωνίες που είναι αγκιστρωμένες στο ρίζωμα, εκείνες με τις οποίες πρωτομπήκαν στον οργανισμό. Αυτό σημαίνει ότι στον οργανισμό πολλά δεν ταιριάζουν μεταξύ τους, από τη μια οι απαιτήσεις και από την άλλη η πραγματικότητα, από τη μια η ιδέα της αυτοοργάνωσης και από την άλλη η επιθυμία για ηγεσία. Το αν ένας οργανισμός θα έπρεπε να γίνει ενεργητικός εξαρτάται από τον στόχο του, αλλά ο ανθρωπισμός μπορεί να εφαρμοστεί παντού!

Η δική μου αυτοοργάνωση με οδήγησε μετά από 1,5 ακόμα εργαστήριο σε ένα από τα café του Oldenburg για να μάθω ότι ακόμα και τα αυτοεπιλεγόμενα διαλείμματα μπορεί να έχουν νόημα!

Το πρωί του Σαββάτου είχε ξανά φιλοσοφία και εξελίχθηκε για μένα σε κορυφαία ολοκλήρωση. Ο καθηγητής Dr. Claus Eurich έκανε μια εισήγηση με έναν μακρύ τίτλο, ο οποίος -όπως άκουσα αργότερα- τρόμαξε κάποιους και δεν ήρθαν. Ο Eurich λέει ότι η ανθρωπότητα χρειάζεται ένα εξελικτικό άλμα για να διατηρηθεί η ζωή. Διατυπώνει ως παράγοντες μιας "ενοποιητικής λογικής": Τον ορθολογισμό, το συναισθηματικό βάθος, τη διαίσθηση, τη σοφία και τον διαλογισμό. Οι μεγάλοι φιλόσοφοι μας έχουν στρώσει διαχρονικά τον δρόμο προς αυτήν την ενοποιητική λογική ξεκινώντας από τον Αυγουστίνο, ο οποίος λέει: Αγάπα! Τότε θα μπορείς να κάνεις ότι θέλεις, διότι η αγάπη θα σε οδηγεί να επανορθώνεις τα λάθη. Επίμονη ήταν η προειδοποίηση του Eurich προς όλους τους γονείς και τους παππούδες και τις γιαγιάδες να αγαπούν τα παιδιά και τα εγγόνια που φροντίζουν και που παρόλα αυτά καταστρέφουν με κάθε δριμύτητα τις βάσεις της ζωής τους. Ο Θωμάς Ακινάτης μας παρέδωσε ως εφόδιο 4 βασικές αρετές, μεταξύ άλλων τη γενναιότητα που φτάνει πάντοτε μέχρι τον θάνατο. Ο Εμμάνουελ Καντ μας λέει Να συμπεριφέρεσαι πάντα έτσι που όλα όσα κάνεις να μπορούσαν να αποτελούν έναν γενικό νόμο! Ο Μαχάτμα Γκάντι ζητάει Να προσέχετε τις σκέψεις σας που θα έπρεπε να είναι ελεύθερες από βία. Ο Hans Jonas συνεισφέρει την οικολογική προστακτική Να δρας πάντα έτσι που όλα όσα κάνεις να εξασφαλίζουν τη διάρκεια της γνήσιας ανθρώπινης ζωής! Αυτό το συμπυκνώνει εύστοχα ο Άλμπερτ Σβάιτσερ με τη φράση: Είμαι ζωή που θέλει να ζήσει μέσα σε ζωή που θέλει να ζήσει. Η Χάνα Άρεντ αναγνωρίζει ότι πρέπει να καταλάβουμε ώστε να μην επαναληφθεί η ιστορία και τέλος ο Αλμπέρ Καμύ λέει ότι η ζωή είναι παράλογη και αφηγείται την ιστορία του Σίσυφου ως παρομοίωση για ολόκληρη την ανθρώπινη ζωή: Πάρε την έτσι όπως είναι.

Λέτε να μας βοηθήσουν οι μακραίωνες ύμνοι των μοναχών που ακούγονται κάπως παλιομοδίτικα να αναδιαμορφώσουμε αυτές τις υψηλές απαιτήσεις σε μια καθημερινή ηθική; Η φτώχια να σημαίνει απλότητα, απάρνηση όσων δεν χρειαζόμαστε για να ζήσουμε με αξιοπρέπεια, το χρήμα να εξυπηρετεί πλέον μόνο τη ζωή. Σεμνότητα να σημαίνει το πνεύμα του "δεν πληγώνω", με τη στάση αυτήν να αντιμετωπίζουμε κάθε είδους ζωή. Υπακοή τέλος να σημαίνει μια υποχρέωση απέναντι στη συνείδησή μας, η συνείδησή μας να αποτελεί τον τελευταίο θεσμό.

Και τι να κάνουμε; Να σκεφτόμαστε μεγάλα πράγματα, να τολμάμε, να ξεπερνάμε με τη σκέψη μας τον εαυτό μας!

© 2014 Συστημικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης