Log in


Ο δρ. Wilhelm Rotthaus έγινε 70 ετών

Ως ένας από τους πατέρες της συστημικής ψυχιατρικής παιδιών και εφήβων, ο Wilhelm Rotthaus χάραξε όσο κανένας άλλος τον ειδικό αυτό τομέα καθώς και τους

συναφείς κλάδους με τα οράματά του, τη δραστηριότητά του, τη γνώση του για το αντικείμενο, τη δημιουργικότητα και την ευγένειά του αλλά και την επιβλητικότητά του.

Είδε το φως του κόσμου στις 16.06.1938 στο Bielefeld, γιος μιας νοσοκόμας και ενός χειρουργού. Στην παιδική του ηλικία έπαιζε πιάνο και βιολί. Μετά από σπουδές ιατρικής στο Freiburg, το Παρίσι και τη Βόννη άρχισε να εργάζεται ως ειδικευόμενος χειρουργός. Το 1962 διέκοψε την ιατρική του δραστηριότητα και σπούδασε μουσική στην Κολωνία. Λίγοι ξέρουν ότι ο δρ. Rotthaus είχε και μια άλλη ακόμα επαγγελματική βάση και ότι μεταξύ 1964 και 1972 το κύριο επάγγελμά του ήταν τραγουδιστής (μπάσος βαρύτονος).

Από το 1972 άρχισε πάλι να εργάζεται στα πλαίσια της ιατρικής δραστηριότητας, αρχικά ως ειδικευόμενος αναισθησιολόγος στο Brühl. Ένα χρόνο αργότερα του απονεμήθηκε η άδεια ασκήσεως του επαγγέλματος του γιατρού. Το 1974 πήγε στο ψυχιατρικό νοσοκομείο Langenfeld του κρατιδίου της Ρηνανίας και από το 1975 εργάστηκε στο παιδοψυχιατρικό νοσοκομείο του Viersen υπό τον καθηγητή Bosch. Το 1976 απέκτησε το διδακτορικό του τίτλο στο πανεπιστήμιο της Βόννης υπό τον καθηγητή Weitbrecht με θέμα: «Το φαινόμενο της αλλαγής συχνότητας στις μορφές των ψυχικά αποκλινόντων αντιδράσεων – παρουσίαση στο παράδειγμα του υστερικού τρόπου αντίδρασης». Από το 1977 μέχρι το 1978 εργάστηκε ως γιατρός στην παιδιατρική κλινική του γενικού νοσοκομείου του Aachen. Στη συνέχεια επέστρεψε στο Viersen. Το 1980 έγινε εκεί επιμελητής και στη συνέχεια, το 1981, διευθυντής και διάδοχος του καθηγητή Bosch, ενώ από το 1983 μέχρι το 2004 έγινε επιπλέον εκπαιδευτής γιατρός για την ειδικότητα. Από τη θέση του θεσμοθέτησε το 1982 τις Θεραπευτικές Ημερίδες που γίνονται στο Viersen κάθε δυο χρόνια. Ο Rotthaus ήταν επίσης εξαιρετικά επιτυχημένος και στον τομέα της κλαδικής πολιτικής και κατείχε πολλές υπεύθυνες θέσεις. Εδώ θα έπρεπε να υπογραμμιστεί η δραστηριότητά του ως προέδρου της Γερμανικής Εταιρείας Συστημικής και Οικογενειακής Θεραπείας (DGSF) από το 2000 μέχρι το 2007, καθώς και εκείνη ως ιδρυτικού μέλους και προέδρου του σωματείου Ομάδα Εργασίας για τη Συστημική Ψυχιατρική Παιδιών και Εφήβων (ASK). Αξέχαστο θα μείνει σε όλους το συνέδριο της EFTA που συνδιοργάνωσε και εκείνος το 2004 στο Βερολίνο. Οι κόποι του ως ακούραστου αγωνιστή υπέρ της αναγνώρισης της Συστημικής Θεραπείας ως επιστημονικής μεθόδου καθώς και υπέρ ενός αυτόνομου προγράμματος εκπαίδευσης στη Συστημική Ψυχοθεραπεία Παιδιών και Εφήβων ανήκουν στις πιο σημαντικές πρωτοβουλίες και προγράμματα των τελευταίων ετών.

Το έργο που δημοσίευσε είναι σημαντικό και περιλαμβάνει πολύ περισσότερες από 100 δημοσιεύσεις στον τομέα της ψυχοθεραπείας και της διαπαιδαγώγησης. Η μονογραφία του για τη συστημική θεραπεία διαμονής σε παιδοψυχιατρική κλινική, που δημοσιεύτηκε το 1990, πρέπει εδώ να υπογραμμιστεί ιδιαίτερα λόγω των βαθυστόχαστων αναλύσεων που δείχνουν την κατεύθυνση και της πολύ πραγματιστικά προσανατολισμένης ενοποιητικής μεθόδου. Ακόμα και σήμερα μπορεί να διαβαστεί με ωφέλεια και δεν έχει χάσει τίποτα από την επικαιρότητά της. Όλες του οι συνεισφορές και τα άρθρα δείχνουν μια συνεπή εκ βάθρων ανθρωπιστική κατεύθυνση και καταγράφουν εντυπωσιακά την δραστηριοποίησή του υπέρ μιας συνεπούς συστημικής οπτικής με ανθρώπινο πρόσωπο.

Ένα τεράστιο ευχαριστώ για την ακούραστη ενεργοποίησή του και για το ότι είναι έτσι όπως είναι.

Τα γενέθλια είναι μια ευπρόσδεκτη αφορμή για να του θέσουμε μερικές ερωτήσεις:
 
Ποιο είναι το πιο σημαντικό βίωμα στην παιδική σου ηλικία;
Το πιο σημαντικό βίωμά μου στην παιδική ηλικία ήταν ότι οι γονείς μου με πήγαν σε ηλικία 4,5 ετών στη θεία και το θείο μου στην εξοχή, 50χλμ. μακριά από το Bielefeld, την πόλη όπου ζούσαμε. Θεωρούσαν την πόλη υπερβολικά επικίνδυνη για μας τα παιδιά (μια μεγαλύτερη αδελφή την πήγαν στη γιαγιά μου) εξαιτίας των συχνών αεροπορικών βομβαρδισμών. Βασικά εκεί ήμουνα καλά: μεγάλωνα μαζί με το συνομήλικο ξάδερφο και την κάπως μικρότερη ξαδέλφη μου. Μπορούσαμε να παίζουμε ανεμπόδιστα και είχαμε αρκετό φαγητό. Όμως, κανένας δεν μπορούσε να μου πει πότε θα μπορούσα να επιστρέψω στους γονείς μου. Θυμάμαι ότι αποσυρόμουν συχνά μόνος –η πιο καθαρή ανάμνηση-εικόνα με δείχνει ξαπλωμένο σε ένα λιβάδι- και τραγουδούσα μόνος μου τις ονειροπολήσεις μου: ότι ξαφνικά θα άνοιγε η πόρτα και θα έμπαιναν στο σπίτι οι γονείς μου για να με πάρουν πίσω. Αυτό, όμως, έγινε μόνο δυο χρόνια αργότερα, μετά το τέλος του πολέμου. Οι γονείς μου ήρθαν με το ποδήλατο και πηγαίναμε στο σπίτι από έναν εντελώς άδειο αυτοκινητόδρομο –εγώ στη σχάρα και όταν είχε μεγαλύτερες ανηφόρες με τα πόδια.

Τι θυμάσαι όταν σκέφτεσαι την πρώτη σου δασκάλα;
Τα παιδιά σήμερα σκέφτονται εντελώς αυτονόητα ότι όλοι είχαν μια πρώτη δασκάλα. Τότε όμως ο κανόνας ήταν να είναι δάσκαλος. Και ο δάσκαλος στην τάξη του οποίου πήγαμε ο ξάδερφός μου κι εγώ για πρώτη φορά στο σχολείο ήταν γνωστός για το ότι χτυπούσε συχνά τα παιδιά με ένα ξύλο στις ανοιχτές παλάμες που έπρεπε να του δείχνουν, ενώ τα αγόρια τα χτυπούσε δυνατά και στον πισινό. Όταν ακούσαμε το όνομα του μελλοντικού δασκάλου μας ο ξάδερφός μου και εγώ φύγαμε τσιρίζοντας και τρέχοντας από το σχολείο. Η θεία μου –το θείο μου, τον παπά του χωριού, τον είχαν πάρει φαντάρο- ντράπηκε τρομερά. Φυσικά μας πήγε αμέσως πίσω στο σχολείο. Πιστεύω, όμως, ότι αυτό το συμβάν, που συζητήθηκε πολύ στο χωριό, έβαλε σε κάποιες σκέψεις και το δάσκαλο. Τουλάχιστον εμάς τους δυο μας έδερνε σχετικά σπάνια μόνο.


Ποια ήταν τα πιο όμορφα γενέθλιά σου;
Τα γενέθλια ήταν στην οικογένειά μας ωραία επειδή όλα τα μέλη της οικογένειας συγκεντρωνόταν το πρωί έξω από το δωμάτιο του παιδιού που γιόρταζε και έλεγαν ένα τραγούδι. Απ’ ότι θυμάμαι εγώ έβρισκα πιο ωραίο απ’ όλα το: «Βγες καρδιά μου και ψάξε για φίλο …» Κάποια γενέθλια τα θυμάμαι ακόμα καθαρά: Ήθελα ένα αγωνιστικό ποδήλατο και όσο ήμουν ακόμα στο κρεβάτι άκουγα τους θορύβους που έκανε ακριβώς αυτό το αγωνιστικό ποδήλατο την ώρα που το ανέβαζαν στο τραπέζι των γενεθλίων. Μόνο που όταν μετά σηκώθηκα δεν είδα πουθενά κάποιο αγωνιστικό ποδήλατο. Ήμουν τρομερά απογοητευμένος, αλλά δεν έπρεπε, έτσι πίστευα, να δείξω τίποτα στους γονείς μου που πάντα κόπιαζαν πολύ. Το αγωνιστικό ποδήλατο το πήρα μετά, μόνον ένα χρόνο αργότερα.

Ποια είναι η αγαπημένη σου απασχόληση;
Η μουσική είναι το είδος τέχνης που πιο έντονα απ’ όλα με αγγίζει συναισθηματικά και μάλιστα κυρίως η μουσική που τραγουδιέται στις όπερες, στα ορατόρια και στις βραδιές τραγουδιού. Γι’ αυτό και δυσκολεύτηκα ν’ αποφασίσω ανάμεσα στο επάγγελμα του μουσικού και αυτό του ψυχοθεραπευτή –διότι μόνο με αυτόν το στόχο σπούδασα ιατρική. Μετά τις σπουδές ιατρικής σπούδασα τραγούδι στην Πανεπιστημιακή Σχολή Μουσικής της Κολωνίας και άσκησα το επάγγελμα του τραγουδιστή ως κύριο για περίπου οκτώ χρόνια.

Πώς ήταν η πρώτη σου συνάντηση με την ψυχιατρική παιδιών και εφήβων;
Παρότι η γυναίκα μου από τη μια μου άνοιξε το δρόμο καταρχάς από τον ειδικευόμενο γιατρό στο σπουδαστή μουσικής, από την άλλη σε συνεργασία μετά μαζί της πήγα αργότερα προς την κατεύθυνση της ψυχιατρικής παιδιών και εφήβων. Ως ψυχολόγος εργαζόταν μεταξύ άλλων για μια περίοδο σε ένα άσυλο παιδιών, όπου μετά από κάποιο διάστημα κάναμε μαζί την επιμόρφωση των παιδαγωγών σύμφωνα με ένα πολύτροπο σχέδιο που είχε εκπονήσει η ίδια σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές του κρατιδίου. Δεδομένου ότι τότε δεν υπήρχε σχεδόν καθόλου βιβλιογραφία για τις παιδικές διαταραχές συμπεριφοράς, αποφασίσαμε επιπλέον να γράψουμε μαζί το βιβλίο «Αλλόκοτες συμπεριφορές στην παιδική ηλικία». Και τελικά –περίπου παράλληλα με την εξέλιξη του γιου μας- γράφαμε παιδικά βιβλία, απλά επειδή μας έκανε κέφι. Όταν μετά εργάστηκα σε ψυχιατρείο ενηλίκων είχα την εντύπωση ότι θα έπαιρνε πάρα πολλά ακόμα χρόνια μέχρι να μπορέσουμε εκεί να δουλέψουμε ψυχοθεραπευτικά σύμφωνα με τις δικές μου απόψεις. Κι έτσι, μετά, πλησίασα την ψυχιατρική παιδιών και εφήβων, η οποία κουβαλούσε σε μικρότερο βαθμό το βάρος των προηγούμενων δεκαετιών και γι’ αυτό μου φάνηκε πιο ανοιχτή για πιο καινούριες εξελίξεις.

Τι θα έκανες αν ήσουν υπουργός υγείας;
Πιστεύω ότι η δουλειά του υπουργού υγείας είναι στον πραγματικό κόσμο η πιο αχάριστη που μπορεί να σκεφτεί κάποιος. Ως ένας φανταστικός, παντοδύναμος υπουργός υγείας θα πίεζα ώστε οι ασθένειες να γίνουν αντιληπτές με την πολυπλοκότητά τους –και όχι απομειωμένες σε ένα απλοϊκό μοντέλο αιτίου-αιτιατού- και επίσης να αντιμετωπίζονται ανάλογα με την πολυπλοκότητά τους (Αυτή είναι μια από τις πλευρές που με εντυπωσιάζουν περισσότερο από όλες στη συστημική σκέψη). Αυτό θα σήμαινε επίσης, να αναπτύξουν οι άνθρωποι που θίγονται από κάποια ασθένεια μια πιο έντονη αίσθηση ιδίας ευθύνης για την αντιμετώπιση της ασθένειάς τους. Ως παραπέρα συνέπεια αυτό θα απαιτούσε ή και θα προϋπέθετε μια άλλη σχέση ασθενούς-γιατρού και κατά τη γνώμη μου θα είχε και μεγάλες επιδράσεις πάνω στην πρόληψη των ασθενειών.

Τι μπορεί να μάθει ο μουσικός από το γιατρό και ο γιατρός από το μουσικό;
Ο γιατρός πήρε από το μουσικό τη συμβουλή: Ότι κι αν κάνεις, κάνε το 100% (καλύτερα: το 120%). Ο μουσικός έχει μάθει από ή και μαζί με τον ψυχοθεραπευτή ότι παρ’ όλη τη σημασία της ενσυναίσθησης του Άλλου δεν πρέπει ποτέ να χάνεται η επαγγελματική απόσταση. Για τον τραγουδιστή αυτό ισχύει διπλά: Από τη μια πρέπει να ζει και να ζωντανεύει το έργο τέχνης με τον προσωπικό του τρόπο, αλλά αυτό μπορεί να το κάνει μόνο διατηρώντας συνεχώς την τραγουδιστική τεχνική του φόρμα και με την ανάλογη προσοχή. Από την άλλη, αφήνει να τον παρασύρει η απήχηση του κοινού, χωρίς, ωστόσο, να εξαρτάται από το κοινό. Και οι δυο κοινωνικές δραστηριότητες απαιτούν και αξιοπιστία και σοβαρότητα καθώς και χαρά και χιούμορ ταυτόχρονα. Απαιτούν ορθολογική καθοδήγηση και ζωτική ανάπτυξη των δυνάμεων. Αν καταφέρνουμε να διατηρούμε καλά όλες αυτές τις ισορροπίες τότε τα καταφέρνουμε στην τέχνη –στην ψυχοθεραπεία όσο και στη μουσική.
 
Πως ήταν το μουσικό σου γίγνεσθαι;
Ιδιαίτερα μαθήματα στα δυο τελευταία χρόνια των σπουδών ιατρικής με τον Heinz Marten, καθηγητή στην Πανεπιστημιακή Σχολή Μουσικής της Κολωνίας. Από το 1963 έως το 1966 σπουδές στην Πανεπιστημιακή Σχολή Μουσικής της Κολωνίας. Από το 1965 έως το 1967 συμμετοχή στην όπερα δωματίου της Κολωνίας. Στη συνέχεια εργάστηκα ως τραγουδιστής κονσέρτων και τραγουδιών στη Γερμανία και σε πολυάριθμες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως τη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία.

Ποιο είναι το αγαπημένο σου βιβλίο;
Σήμερα: «Η κομψότητα του σκαντζόχοιρου» της Muriel Barbery.

Ποια είναι η αγαπημένη σου ταινία;
«Ο τρίτος άνθρωπος».
 
Ποιο είναι το αγαπημένο σου φαγητό;
Το ινδικό.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σου ταξιδιωτικός προορισμός;
Η Άπω Ανατολή.

Τι σε βοήθησε να αντιμετωπίσεις τις κρίσεις στη ζωή; Τι σου έδωσε δύναμη στις δύσκολες καταστάσεις;
Τα δυνατά μου σημεία στην αντιμετώπιση κρίσεων είναι, κατά τη γνώμη μου, η μεγάλη επιμονή, η μεγάλη ανοχή στη ματαίωση σε συνδυασμό με μικρή τάση για παρανοϊκούς καταλογισμούς και η σχετικά μεγάλη σιγουριά.

Ευχαριστώ πολύ.

Αγαπητέ Wilhelm,

για τα 70ά γενέθλια σου ευχόμαστε κάθε καλό, υγεία καθώς και την εκπλήρωση ακόμα και των κρυφών επιθυμιών σου.

© 2014 Συστημικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης