Log in


Project: Σε ποια κοινωνία ζούμε βασικά; (2)

Project: Σε ποια κοινωνία ζούμε βασικά; (2)

Τι θα έλεγε ο Ulrich Beck ((1944-2015) καθηγητής κοινωνιολογίας στο Μόναχο και στο Λονδίνο):

 

-Risikogesellschaft. Suhrkamp Verlag, Frankfurt/M. 1986.
-Schöne neue Arbeitswelt. Campus Verlag, Frankfurt/M. 1999
-Der kosmopolitische Blick. Suhrkamp Verlag, Frankfurt/M. 2004

Σε ποια κοινωνία ζούμε βασικά;

Οι κοινωνίες στις οποίες ζούμε είναι κατά τη συνήθη αντίληψη της κοινωνιολογίας οργανωμένες σε εθνικά κράτη. Το κράτος θεωρείται ο δημιουργός, ο ελεγκτής και ο εγγυητής της κοινωνίας. Τις κοινωνίες τις σκεφτόμαστε σαν δοχεία, τα οποία δημιουργούνται και διατηρούνται μέσα στον χώρο εξουσίας του κράτους. Ο χαρακτηρισμός "εθνική κοινωνία" όμως καταλήγει όλο και περισσότερο σε μια θεμελιώδη απάτη σε σχέση με την ονομασία της. Αυτό που μοιάζει εθνικό και φέρει την επιγραφή του εθνικού, στην ουσία είναι βασικά διεθνικό ή κοσμοπολίτικο. Γι' αυτό πιστεύω ότι η έννοια της "παγκόσμιας κοινωνίας του ρίσκου" μπορεί να είναι το κλειδί για μια καλύτερη κατανόηση όσων συμβαίνουν παγκοσμίως. Ενδείξεις γι' αυτό είναι φαινόμενα όπως η ατομικοποίηση, η παγκοσμιοποίηση, η μειούμενη μισθωτή εργασία και ο "αναστοχαστικός εκσυγχρονισμός". Για να καταλάβουμε σε ποια κοινωνία ζούμε χρειάζεται μια μεγάλη συνεργατική προσπάθεια των κοινωνικών επιστημών και των επιστημών του πνεύματος.

Πού βλέπεις τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία της κοινωνίας αυτής;

Με εντυπωσιάζει η πολιτική ελευθερία που προσφέρει η κοινωνία αυτή. Αυτό ισχύει τόσο σε παγκόσμια σύγκριση όσο και ειδικά μέσα στο ιστορικό φόντο της Γερμανίας. Ωστόσο υποτιμούμε την αναγκαιότητα μιας θεμελιώδους πολιτικής αλλαγής. Όλα όσα είναι "για μας τους Γερμανούς" ιερά -το κοινωνικό κράτος, η κοινωνική οικονομία της αγοράς, η κοινωνία της πλήρους απασχόλησης, οι συντάξεις, αν μη τι άλλο το δίκαιο για την ιθαγένεια- πρέπει να τα ξανασκεφτούμε και να τα αναδομήσουμε. Ποιος θα τα αλλάξει όλα αυτά;

Πώς είναι για σένα η ιδανική κοινωνία;

Δεν γνωρίζω καμία ιδανική κοινωνία. Υπάρχουν όμως ορισμένες απαραίτητες αρχές: Τα βασικά δικαιώματα όπως η προστασία απέναντι στην αυθαίρετη σύλληψη και καταδίωξη, μια βασική υλική εξασφάλιση, μια στέγη πάνω από το κεφάλι του καθένα και μια μελλοντική προοπτική.

Θέλεις να αλλάξεις την κοινωνία;

Ναι. Όσο ξεκινούσαμε  από την αφετηρία ότι το υπάρχον σύστημα αντέχει δεν ήταν αναγκαίο να σκεφτόμαστε για καινούριους θεσμούς. Σε μια φάση που εγώ την ονομάζω "δεύτερο μοντερνισμό" πρέπει η κοινωνιολογία, χωρίς να εγκαταλείψει την ουδετερότητά της, να συμβάλλει στην οικοδόμηση και άλλων δυνατών θεσμών. Αυτό πρέπει να το δούμε μέσα στο φόντο ότι η κοινωνία αρχίζει να σκέφτεται κάποιες θεμελιώδεις μεταρρυθμίσεις και ότι γύρω από αυτές δημιουργούνται συγκρούσεις σε όλα τα πεδία κοινωνικής δράσης. Εγώ έχω κάνει προτάσεις στο παράδειγμα της δουλειάς των πολιτών.

Πώς θα είναι η κοινωνία του αύριο;

Αυτό κανείς δεν μπορεί να το πει. Όμως θα παράγουμε με λιγότερη δουλειά περισσότερο υλικό πλούτο. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει από την εξαθλίωση της έλλειψης δυνατοτήτων για εργασία να αναπτύξουμε το περίγραμμα μιας καινούριας κοινωνίας, στην οποία ένα δικαίωμα για ασυνεχή μισθωτή εργασία θα ανοίγει καινούρια περιθώρια για αυτονομία, προκοπή και πολιτική συμμετοχή καθώς και για δουλειά μέσα στην οικογένεια, στην οποία θα μετέχουν και οι άνδρες. Στο μέλλον μας περιμένουν κι άλλες προκλήσεις: Πρέπει να βρούμε απαντήσεις σε οικολογικές κρίσεις και ενόψει της αυξανόμενης ατομικοποίησης πρέπει να κάνουμε δυνατές κάποιες συλλογικά δεσμευτικές πολιτικές αποφάσεις. Θα τα καταφέρουμε άραγε όλα αυτά; Πάντως βρισκόμαστε μπροστά στην επιλογή: παρακμή ή πολιτική ανανέωση; Πιθανώς να τα ζήσουμε και τα δυο συγχρόνως. Για τη Γερμανία αυτό θα σήμαινε μια καινούρια εμπειρία: η δημοκρατία μας απελευθερώνει, αλλά δεν μας κάνει οπωσδήποτε και πλούσιους. Το ερώτημα των επόμενων ετών θα είναι αν και η "κοινωνία του λιγότερο" θα προστατεύει τα δημοκρατικά δικαιώματα.

© 2014 Συστημικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης