Log in


Simply emotional - simply systemic

Simply emotional - simply systemic

Πώς τα συναισθήματα κινούν τα συστήματα.

15η επιστημονική ημερίδα της DGSF (Γερμανική Εταιρεία Συστημικής Οικογενειακής Θεραπείας) 24 - 26 Σεπτεμβρίου 2015 στο Magdeburg

 

Το να κάνεις τη Γενική Συνέλευση των ινστιτούτων και των μελών σου στην αρχή της ημερίδας αποδείχτηκε για άλλη μια φορά σωστό σύμφωνα με το σύνθημα "πρώτα η δουλειά…". Συνολικά υπήρχε ένας τεράστιος όγκος σημείων στην ημερήσια διάταξη. Στον συναισθαντικά διαλλακτικό και παρ' όλα αυτά σε κρίσιμες στιγμές αυστηρό συντονισμό των διαπραγματεύσεων από τον Bernhard Schorn χρωστάμε το ότι μπορέσαμε να συζητήσουμε με φρεσκάδα και αντιπαραθέσεις και παρ' όλα αυτά να υπάρξουν καλά αποτελέσματα. Η οργάνωση από τους συνεργάτες της διεύθυνσης και η φιλική και γεμάτη αγάπη παρουσία τους για όλες τις μικρές μας ερωτήσεις έμοιαζε τέλεια. Είχαμε διαρκώς την αίσθηση ότι άξιζε τον κόπο να συμμετέχουμε σε αυτήν τη μάλλον κουραστική πρώτη μέρα της ημερίδας. Την Πέμπτη οι εγγραφές στους εκθεσιακούς χώρους λειτούργησαν χωρίς τριβές. Ήδη από την είσοδο είχαμε την αίσθηση ότι μας υποδεχόταν με έντονη εγκαρδιότητα, πράγμα που συνεχίστηκε αμέσως μετά και στην έναρξη των εισηγήσεων: μουσική για καλωσόρισμα, πολλά υποσχόμενη ατμόσφαιρα σε εκπληκτικά ευχάριστους χώρους που δημιουργούσαν μια ευχάριστη στάση περιέργειας η οποία μας συνόδεψε για τρεις μέρες με περίπου 60 workshops, 22 φόρα και 17 συναντήσεις ειδικών ομάδων. Το υλικό που είχαμε στη διάθεσή μας μαζί με το πολυτελώς διαμορφωμένο φυλλάδιο του προγράμματος, τον ταξιδιωτικό οδηγό με προτάσεις για επισκέψεις σε αξιοθέατα, τους χάρτες της πόλης μέχρι και το πρόγραμμα των δρομολογίων των δημόσιων μέσων μεταφοράς έκαναν τις μέρες στην "πόλη του Όθωνα" μια απόλαυση. Η πολύχρωμη και έντονα φιλική κουλτούρα φιλοξενίας ήταν μια αγαθοεργία για τις αισθήσεις. Νιώθαμε ευπρόσδεκτοι στο σύστημα μιας ημερίδας που γιόρταζε δυο επετείους ταυτόχρονα: την 15η επέτειο της DGSF και την 25η επέτειο του ISFT (ενός ινστιτούτου που ιδρύθηκε τη χρονιά της επανένωσης της Γερμανίας, αυτό πρέπει νομίζω να αναφερθεί με όλον τον σεβασμό). Η Carmen Beilfuß είπε στον χαιρετισμό της ότι μια ημερίδα χρειάζεται αξιοπρέπεια και προσοχή. Για να το πω εκ των προτέρων: η ημερίδα αυτή τα άξιζε και τα δυο. Μετά από τον εγκάρδιο χαιρετισμό από τον υπουργό εργασίας και κοινωνικών υποθέσεων Norbert Bischoff και την αντιδήμαρχο Simone Borris που εκπροσώπησε τον δήμαρχο της πόλης, ο Enno Hermanns και το μέλος του Δ.Σ. της Συστημικής Εταιρείας Michael Fähndrich έκαναν μια ανασκόπηση της συναισθηματικής εξέλιξης των συστημικών εταιρειών. Οι συναισθηματικά φτωχές συζητήσεις των πρώτων χρόνων έχουν ξεπεραστεί, είπαν, η επικείμενη ημερίδα θα δείξει ότι η επιδέξια αντιμετώπιση των συναισθημάτων είναι ένας ουσιώδης παράγοντας επιτυχίας μιας συστημικής θεραπείας και συμβουλευτικής.

Οι κύριες εισηγήσεις ξεκίνησαν με τον φιλόσοφο Wilhelm Schmid: "Δίνοντας νόημα στη ζωή". Ήρεμα και στοχαστικά κινήθηκε γύρω από το θέμα του νοήματος, εστίασε στην αγάπη ως έναν ουσιώδη παράγοντα όλων των ερωτημάτων για το νόημα. Η αγάπη ως βασική προϋπόθεση για το νόημα της ζωής: όποιος είναι ερωτευμένος δεν αναρωτιέται για το νόημα. Εδώ δεν πρόκειται για τη θεραπεία, αλλά για τη μεγάλη πρόκληση να δημιουργήσουμε εμείς οι ίδιοι το νόημα της ζωής μας. Ο Schmid δείχνει εύγλωττα ότι χωρίς συνάφεια και συνέχεια δημιουργείται μια έλλειψη νοήματος που για τους ανθρώπους είναι ανυπόφορη. Οι άνθρωποι χρειάζονται μια αίσθηση συνάφειας και συνέχειας σε όλη τους τη δράση και το βίωμα. Πνευματική τροφή και ένα επιτυχημένο ξεκίνημα για όσους ήταν συντονισμένοι για συναισθήματα. Κάποιοι μεμονωμένοι συμμετέχοντες είχαν ελπίσει σε μια μεγαλύτερη "επιστημονικότητα". Η δεύτερη κύρια εισήγηση του Matthias Varga von Kibed ξεκινάει με μια απογοήτευση: ο εισηγητής δεν είναι εκεί, βρίσκεται στις ΗΠΑ και θα γίνει μέσω skype (για τον ίδιο θα είναι η ώρα 4.00 το πρωί). Οι αρχικές τεχνικές δυσκολίες αίρονται γρήγορα και επιδέξια και μετά από μερικά λεπτά έχουμε ξεχάσει ότι δεν ήταν πραγματικά εκεί. Την εντυπωσιακή του παρουσία δεν μπορεί να τη μειώσει ούτε το skype. Κατάφερε δεξιοτεχνικά να παρουσιάσει πολύπλοκες συνάφειες λογικά συμπυκνωμένες, να κάνει συνδέσεις ανάμεσα στο συναίσθημα και τη γλώσσα, και τελικά να αναδείξει τη στάση ως ουσιώδες στοιχείο της θεραπευτικής δουλειάς. Από τη σκοπιά της φιλοσοφίας της γλώσσας προσεγγίζει με εντυπωσιακό τρόπο τη δουλειά με τις σαν-να καταστάσεις, τη βάση των συστημικών ερωτήσεων για το θαύμα. Με τη βοήθεια του "αραμαϊκού τρόπου" χτίζει μια γλωσσική γέφυρα ανάμεσα στο παρόν και το μέλλον ως κατάσταση της αρχόμενης δυνατότητας. Στη συνέχεια ακολούθησε το βράδυ η εισήγηση του θεολόγου και διάσημου ακτιβιστή για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην πάλαι ποτέ Α. Γερμανία Friedrich Schorlemmer. Σαν ξεκίνημα για το θέμα του "Η δίψα και η ευτυχία" επιλέγει το "Τραγούδι της ανεπάρκειας" του Berthold Brecht, το οποίο αποκαλύπτει την κούρσα για την ευτυχία ως αυταπάτη. Μας ζητάει να σταθούμε και να στοχαστούμε ακόμα και για την εκ μέρους μας κατανάλωση εισηγήσεων, workshops και τη συσσώρευση γνώσεων. Η έννοια του "πλούτου μέσα από στερήσεις" πέφτει στο τραπέζι και σίγουρα κάποια μυαλά θα συνεχίσει να τα απασχολεί για κάποιο διάστημα. Η εύγλωττη συνεισφορά του δεν μπορεί να ταξινομηθεί με σαφήνεια: φιλοσοφικά γνωστικά παιχνίδια, καυστικό πολιτικό καμπαρέ, φιλιππικοί εναντίον μιας Α. Γερμανίας που ακόμα δεν έχει ξεπεραστεί ή κήρυγμα εμπλουτισμένο με ανθρωπιστική μόρφωση; Ο ριζοσπαστισμός του, η ιδέα του για τη "σωστή δράση", η ηθικοπλαστική αξιολόγηση που κάθε τόσο αναφαινόταν στην εισήγησή του θα μπορούσε να εμπλουτίσει μια πολλά υποσχόμενη από την οπτική μιας συστημικής πολυμεροληψίας συζήτηση στο τέλος.

Η Παρασκευή ξεκίνησε, ξανά με θαυμάσια μουσική επένδυση, με τον Gunther Schmidt: Αυτός παραπέμπει στην κυρίως γνωστική παράδοση της συστημικής θεραπείας και συμβουλευτικής. Στην εισήγησή του "Το σώμα και τα συναισθήματα ως συνέταιροι στον συστημικό χώρο" δείχνει, δεξιοτεχνικά όπως πάντα, πώς μπορούν οι συστημικοί να αξιοποιήσουν τεχνικές και μοντέλα παρέμβασης για όλες τις αισθήσεις. Όλα ακούγονται τόσο απλά όταν τα παρουσιάζει ο Schmidt με τον συνηθισμένο του γεμάτο χιούμορ και σφρίγος τρόπο. Η πολυπλοκότητα της τοποθέτησης των συναισθημάτων σε πρώτο πλάνο, η γνωστική παράδοση της συστημικής στάσης, οι αυτοποιητικές κατασκευές και τα υπνοθεραπευτικά σχέδια που σε τελική ανάλυση προκύπτουν από αυτές για τη διαμόρφωση των αθέλητων διαδικασιών, όλα αυτά συμπυκνώνονται στην εισήγησή του σε ένα συνεκτικό Όλον. Τονίζει ότι στην υπνοσυστημική παράδοση αναφερόμαστε όχι μόνο στους γνωστικά προσβάσιμους τομείς, αλλά ιδιαίτερα και στις αθέλητες διαδικασίες και έτσι ενεργοποιούμε τη συντονιστική και καθοδηγητική τους λειτουργία για να μπορέσουμε με μια ιδανική ενορχήστρωση να αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο τρόπο τα δυναμικά μας. Ο τρόπος του να παρουσιάζει είναι το καλύτερο αντεπιχείρημα για όποιον τοποθετεί τους συστημικούς στους "εγκεφαλικούς" συμβούλους που δρουν κυρίως γνωστικά. Το απόγευμα της Παρασκευής ακολουθεί η εισήγηση της Carmen Beilfuß, η οποία ήταν προγραμματισμένη να γίνει μαζί με τον Gunthard Weber που όμως δυστυχώς ήταν άρρωστος και δεν μπόρεσε να παρευρεθεί. Η Carmen Beilfuß ήξερε πώς να τον κάνει να φαίνεται παρών με τρόπο γεμάτο εκτίμηση και θαυμασμό. Η χειρονομία της να μοιράσει τα "δικά του" λουλούδια στους παρευρισκόμενους ήταν ευχάριστα δεσμευτική και συνδετική. Η εισήγησή της με τίτλο "Συναισθηματικές μελωδίες" ανταποκρίθηκε σε πλήρη έκταση στις όποιες προσδοκίες για έντονο συναισθηματισμό. Ερχόμενο αντιμέτωπο με ταινίες που χρησιμοποιούσαν το πληκτρολόγιο όλων των μεγάλων συναισθημάτων, το ακροατήριο εξετέθη χωρίς να ρωτηθεί σε όλα αυτά τα συναισθήματα. Ο γάμος, ο πρόωρος θάνατος, η αυτοκτονία, η ευφορία, το εύρος ήταν μεγάλο, ο συντονισμός του ακροατηρίου επίσης. Και η ιδέα του πόσο γρήγορα μπορεί μια ζωή να βγει από την τροχιά της, πόσο κρέμεται από μια "μεταξωτή κλωστή" είχε επίδραση για πολλή ώρα μετά. Ακολούθησε, η Carmen Beilfuß το υπογράμμισε αυτό με έμφαση, η παρακίνησή της να ακολουθούμε τους στόχους μας με πάθος, να κάνουμε μια "λίστα" με όλα τα πράγματα που είναι ουσιαστικά για μας και να τα εκπληρώσουμε. Τις ιδιότητες της προσωπικότητας που έχει περιγράψει ο Seligman και οι συνεργάτες του, το πάθος και η επιμονή με την οποία κάποιος επιδιώκει τους στόχους του ("Grit"), τις αναδεικνύει η ίδια ως ικανότητα για αυτορρύθμιση και εξάσκηση της θεληματικής μας δύναμης. Πολλά συναισθήματα, εμφατική παρακίνηση να κοπιάσουμε για μια ευτυχισμένη ζωή - το στυλ της το χαρακτηρίζει ο Gunthard Weber (στο γράμμα του που διαβάστηκε στην αρχή) ως εξής: "Αυτή είναι η Carmen Beilfuß".

Στα workshop και στα φόρα τέθηκαν και απαντήθηκαν κάποια από τα ερωτήματα που αναδείχθηκαν στις εισηγήσεις. Εδώ έκλεισε ο κύκλος που ξεκίνησε στην εξειδικευμένη ημερίδα στο Eisenach. Την ιδέα της "συναισθηματικά διαποτισμένης μάθησης" εδώ τη ζήσαμε εύγλωττα και τη διδαχτήκαμε. Η απαίτηση να αγγίζουμε όλες τις αισθήσεις παρουσιάστηκε ξεκάθαρα στα workshops που έγιναν στον κήπο (κυριολεκτικά). Αν και εξωτερικός παρατηρητής και περιπατητής μπόρεσα να βιώσω πόσο πολυσχιδώς αγγίχτηκαν οι τομείς της αντίληψης και των αισθήσεών μου. Μια επιτυχημένη προσφορά μιας "συναισθηματικής ημερίδας". Κάπου-κάπου υπήρχαν, όπως και την περασμένη χρονιά στο Friedrichshafen, κάποιες κριτικές παρατηρήσεις ότι τα workshop θα έπρεπε από πριν να χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη διαφάνεια, π.χ. ανάλογα με την ομάδα-στόχο για "αρχαρίους" ή για "προχωρημένους". Επίσης και αυτήν τη χρονιά παραπονέθηκαν κάποιοι "γερόλυκοι" ότι στα workshop που επέλεξαν ήρθαν αντιμέτωποι με βασικές συστημικές γνώσεις, πράγμα που τους έκανε να νιώσουν λιγότερο εμπλουτισμένοι. Όμως ως επί το πλείστον οι συμμετέχοντες στα workshop εκφράστηκαν χαρούμενοι και είχαν μόνον επαίνους για τα περιεχόμενα. Το πάρτι της ημερίδας το βράδυ της Παρασκευής ήταν χωρίς αμφιβολία το κορυφαίο γεγονός. Ένα θαυμάσιο περιβάλλον, ένα catering χωρίς τριβές, μια προσφορά φαγητών που πολλοί επαίνεσαν. Μαγευτικές παρουσιάσεις μεταξύ άλλων με πυροτεχνήματα ήταν μια ιδιαιτερότητα. Η τρομερά καλή διάθεση που δημιούργησε στην πίστα μια ανατολικογερμανική coverband δεν εμπόδισε κανέναν να βρει ένα ήσυχο μέρος και να απολαύσει συζητήσεις. Κατά κάποιον τρόπο όλα ταίριαζαν μεταξύ τους το βράδυ αυτό. Δυστυχώς δεν είχα τον χρόνο να μείνω και το Σάββατο στην ημερίδα. Με λύπησε αυτό και είμαι σίγουρος ότι θα είχα απολαύσει και αυτήν τη μέρα και το κλείσιμο. Παρηγοριά είναι ότι τα περιεχόμενα των εισηγήσεων που ανέβηκαν εν μέρει στο διαδίκτυο δεν είναι και τόσο άσχημα.

Συμπέρασμα: Ως επί το πλείστον θετική η διάθεση των επισκεπτών, αξιοπρόσεκτη οργάνωση, διαμόρφωση της ατμόσφαιρας και των περιεχομένων για "όλες τις αισθήσεις", όλα αυτά έκαναν τη 15η ετήσια ημερίδα της DGSF μια επιτυχημένη διοργάνωση που θα έχει επίδραση με διάρκεια. Προσβλέπω με ανυπομονησία στην ημερίδα του 2016 στη Φρανκφούρτη, η πρώτη ανακοίνωση της οποίας ήδη από τώρα μου έχει κινήσει την περιέργεια.

 

© 2014 Συστημικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης