Log in


Project: Σε ποια κοινωνία ζούμε βασικά; (9)

Project: Σε ποια κοινωνία ζούμε βασικά; (9)

Τι θα έλεγε ο Claus Offe (καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Βερολίνο):

-Κοινωνία της εργασίας. Νήσος, Αθήνα 1993 ("Arbeitsgesellschaft": Strukturprobleme und Zukunftsperspektiven. Campus Verlag, Frankfurt/M. 1984)
-Der Tunnel am Ende des Lichtes. Erkundungen der politischen Transformation im Neuen Osten. Campus Verlag, Frankfurt/M. 1994
-Herausforderungen der Demokratie. Zur Integrations- und Leistungsfähigkeit politischer Institutionen. Campus Verlag, Frankfurt/M. 2003

Σε ποια κοινωνία ζούμε βασικά;
Και το ελάφι και το σκιουράκι και η αράχνη ζουν στο δάσος. Δεν έχει νόημα να περιγράψουμε το δάσος γενικώς επειδή όλα τα ζώα το αντιλαμβάνονται με τον ειδικό δικό τους τρόπο. Άρα: Ζούμε σε μια δημοκρατική, καπιταλιστική και μεταβιομηχανική κοινωνία. Σε ένα εθνικό κράτος, αλλά και στην Ευρώπη. Σίγουρα ζούμε σε μια όλο και πιο πλουραλιστική και όλο και πιο διαφοροποιημένη σε σχέση με τον πλούτο, τις ευκαιρίες στη ζωή, τις τοπικές παραδόσεις και τους πολιτισμικούς προσανατολισμούς κοινωνία.

Πού βλέπεις τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία της κοινωνίας αυτής;
Ένα δυνατό σημείο είναι σίγουρα ότι εμφανίζει έναν υψηλό βαθμό παραγωγικότητας, ικανότητας οικονομικών επιδόσεων και τεχνολογικής καινοτομίας. Επιπλέον θεωρώ δυνατό σημείο τον τρόπο που είναι θεσμικά αγκιστρωμένη η αρχή της ελευθερίας στο δημοκρατικό κράτος δικαίου. Επίσης την κοινωνική δικαιοσύνη που βασίζεται στο θεμέλιο της ισότητας και έχει κάποια ισχύ στην κοινωνία μας. Αυτό είναι αναμφίβολα ένα δυνατό σημείο παρότι η πραγματική αξία της ισότητας πρέπει να δοκιμαστεί και σε περιόδους κρίσης.
Στα αδύνατα σημεία της κοινωνίας αυτής ανήκει η ανικανότητά της να επιδράσει στον εαυτό της με τα μέσα της κρατικής εξουσίας. Συχνά κυριαρχούν, ειδικά μέσα στα πλαίσια των πολιτικών ελίτ, η αμηχανία, η κυβερνητική ανικανότητα και η έλλειψη προοπτικής. Αντί να σχεδιάζουν πολιτικά προγράμματα και αξιόπιστα διατυπωμένες στρατηγικές δράσης, οι πολιτικοί μας λειτουργούν συχνά απλώς ως παρουσιαστές του εαυτού τους. Βασικά αυτό δεν μπορεί να ειπωθεί με μεγαλύτερη οξύτητα από αυτήν με την οποία το είπε ο Richard von Weizsäcker. Κατά προσέγγιση: Οι πολιτικές μας ελίτ είναι εξουσιομανείς, αλλά την εξουσία που έχουν δεν ξέρουν πραγματικά τι να την κάνουν.

Πώς είναι για σένα η ιδανική κοινωνία;
Μια ιδανική κοινωνία ασκεί σε κάποιον βαθμό εμπρόθετο έλεγχο πάνω στις δικές της διαδικασίες. Δεν πετυχαίνει έτσι οπωσδήποτε κάποια πρόοδο, αλλά πάντως εμποδίζει την οπισθοδρόμηση. Είναι μια κοινωνία που πειθαναγκάζει, που είναι ικανή να κρατηθεί από τις δικές της βασικές αρχές, ιδανικά και αξίες. Κρατάει έτσι περιορισμένο τον οπορτουνισμό των μελών της.

Θέλεις να αλλάξεις την κοινωνία;
Για να είμαστε ακριβείς δεν μπορούμε να αποφύγουμε καθόλου το να το κάνουμε από οποιονδήποτε επαγγελματικό ή άλλο κοινωνικό ρόλο. Όποιος π.χ. γεμίζει τις λακούβες στην άσφαλτο, όποιος διαπαιδαγωγεί παιδιά ή όποιος διορθώνει σεμιναριακές εργασίες, αυτός αλλάζει λίγο-πολύ κάποια μικρά κομμάτια της κοινωνίας. Βασικά το ερώτημα είναι αν κάποιος μπορεί ακόμα και εκ των υστέρων να δει αυτό που έκανε σαν μια γεμάτη νόημα και επιτυχημένη αλλαγή. Αυτό στον καθένα θα άρεζε να μπορεί να το λέει για τις πράξεις του. Και σε μένα.

Πώς θα είναι η κοινωνία του αύριο;
Πώς να το ξέρουμε αυτό; Δεν ανήκω σε εκείνους που κάνουν το λάθος να αποκλείουν τις αναπάντεχες εξελίξεις. Ανήκει στη φύση των εκπλήξεων ότι δεν μπορούμε να τις περιμένουμε, αλλά παρ' όλα αυτά εκδηλώνονται. Στη φύση των κοινωνιών ανήκει ότι μέσα στην ιστορική τους πορεία παράγουν διαρκώς εκπλήξεις, συχνά ακόμα και δυσάρεστου είδους. Γι' αυτό δεν έχω και πάρα πολλά να πω στον τομέα της λεγόμενης μελλοντολογίας ή προφητείας μελλοντικών καταστάσεων. Δεν ξέρω πώς θα είναι η μελλοντική κοινωνία. Ελπίζω να μην είναι χειρότερη από τη σημερινή.

© 2014 Συστημικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης